]> Doodeenvoudig - BIBLIOTHEEK | VERDERLEZEN | BEGRAAFPLAATSEN | ZORGVLIED |
Winkelmand
€ 0,00
Vertrouwd en veilig betalen met iDeal

Begraafplaats zonder grenzen: Zorgvlied


begraafplaatsenBegraafplaats Zorgvlied is een van de bekendste begraafplaatsen in Nederland. Veel beroemdheden lieten zich hier ter aarde bestellen en de mooie rustplek wordt gekenmerkt door vele opvallende graven, die ook voor de niet nabestaanden het bekijken waard zijn. Zorgvlied; begraafplaats zonder grenzen, een reportage.

Door Tamara Wagenaar

 

Vrome kerkmuziek klinkt uit het witte en statige hoofdgebouw van begraafplaats Zorgvlied te Amsterdam. Het looppad met gebroken schelpen kraakt en er is niets dan de vogels die de rust verstoren op deze miezerige vrijdagochtend in januari. Uit het centrale condoleancegebouw treden vier grafdragers in nette grijze pakken met hoge zwarte hoeden. Ze doen samen met de grafmonumenten herinneren aan waar het op deze plek om draait; de dood. Al 135 jaar liggen op deze plek, die nog steeds onder Amstelveense hoede is, mensen begraven waaronder tegenwoordig veel beroemdheden. En dat die doden na hun dood hun naam nog niet willen zien vervagen, tonen de excentrieke graven die vormgeven aan hun allerlaatste wens.

 

Arpad Nesvadba is hoofd van begraafplaats Zorgvlied, aan de Amstel. Hij beheert deze plek, waar bij het begraven van de mensen veel mogelijk is. Staand begraven worden, een uitvaart waar champagne gedronken wordt op het graf en artistieke graven zijn hier geen uitzondering. ‘Alles mag en kan, zolang de wet het toelaat’ is hier het motto. Nesvadba ziet zichzelf dan ook als een bewaker van de authentieke laatste belangen van mensen. ,,Eigenlijk bescherm ik hetgeen wat eigenlijk niet onder woorden te brengen is. Ik bewaak een bedevaartplaats waarbinnen ik bezoedeling moet voorkomen. Ik ben creatief bezig door te zorgen dat de laatste wensen van mensen vervuld worden en ze vervolgens dus niet vernietigd worden. Hierbij weeg ik voortdurend verschillende belangen tegen elkaar af.’’

Zorgvlied onderscheidt zich met al haar mogelijkheden dan ook flink van andere begraafplaatsen. Dat komt bijvoorbeeld tot uiting op technisch gebied, het vele groen en de bijzondere aanleg. Het park is aangelegd in de Engelse landschapsstijl en de dodenakkerstijl met meer dan 2100 bomen en de aanwezigheid van talloze diersoorten als fazanten, eekhoorns, en konijnen. Daarnaast probeert ze iets extra’s aan de nabestaanden te bieden door het organiseren van activiteiten waar deze mensen hun gevoelens kunnen uitten. Zo was er laatst een herdenkingsdag met muziek en eetgelegenheden, waar maar liefst 4500 mensen op afkwamen om eens op een andere manier stil te staan bij hun overleden dierbare. De doden worden zeker niet vergeten op Zorgvlied; hun geest dwaalt nog boven de graven en wordt op haar wenken bediend.

,Het moment waarop het einde overgaat in het begin’  is de boodschap die op het hoofdgebouw van Zorgvlied geschreven staat. Ze leidt de weg in naar de zerken van de door haar bewaarde zielen. Direct naast het witte gebouw is de sfeer romantisch en gevuld met exorbitante graven van verschillende grootten, maar voornamelijk uit herrezen tijden. Het zijn voornamelijk graven uit de negentiende eeuw waarvan sommigen enigszins kitsch aandoen, maar in het verleden juist de entourage van de gegoede burgerij vertegenwoordigden. Deze metershoge en ruimtelijke graven met gigantisch omringende engelen en pilaren steken af tegen de meer dicht op elkaar liggende graven, die niets van rijkdom doen verhullen. Ene familie Dorrepaal maakt het helemaal bont met een volledig eigen kapel die zerken van verschillende familieleden omringt met stenen kransen en engelen.


© www.krates.nlStof tot denken


De nieuwe graven maken ook een onvergetelijke indruk. Ze zijn stuk voor stuk bijzonder en kennen bijvoorbeeld summiere teksten. Een gekleurde glazen wand met alleen de letters ILA of een simpele steen met de tot denken zettende tekst: ‘Hier ligt Hein, zijn was zijn’; kunnen niet aan de aandacht ontsnappen.

De familie Renz van het bekende circus, doet een nietsvermoedende wandelaar ook stil staan. Verschillende bordeauxroden zerken omringd met stenen olifanten en bijna entertainende teksten zuigen je letterlijk naar het graf. Een bijna kitsch aandoend stenen boek met een griffel en de tekst ‘liefde roest niet’ vergezelt een ander op marmer opgedrukt verhaaltje. ‘ Hooggeëerd publiek, het circus was ons leven, wij hielden van elkaar, het circus en onze dieren, voor ons is het doek gevallen, leve het circus’, is de laatste groet van het echtpaar Renz.  

Een door een vliegtuigramp omgekomen stewardess maakt de dodenronde nog extra crudoor het plaatsen van een – ietwat verkleinde – zilveren vliegtuigvleugel op het graf, vergezeld door een foto van de vrouw in werkkleding. Haar ziel leeft voort in het vliegtuig.

Sfeertuinen
Begraafplaats Zorgvlied bestaat uit 25 sfeerwijken met elk hun eigen sfeer en mogelijkheden. Alle nabestaanden kunnen na het overlijden hiertussen een keuze maken voor de laatste rustplaats van hun dierbare. De verschillende wijken zoals de romantische wijk, de moslimwijk, het extravagante Paradiso waar onder andere Herman Brood ligt en de bostuin mogen dan ook absoluut niet in hun sfeer aangetast worden. Een ultramodern graf komt bijvoorbeeld niet naast een oud of conservatief graf.

Grafmuseum
Dat veel beroemdheden zich binnen een van de aanwezige sferen thuis voelen is in de loop van de jaren zo gegroeid. In de beginperiode van Zorgvlied, waarin voornamelijk de gegoede burgerij klant was, was het namelijk de gewoonte dat rijken de graven kochten voor arme artistiekelingen als schrijvers en schilders. De rijken deden dit omdat ze gedurende hun leven van de kunstenaars genoten hadden. Deze laatste hadden weinig geld, maar kwamen zo in hun laatste rusplaats toch nog mooi terecht. De aanzuigende werking voor beroemde en rijker wordende creatievellingen groeide en juist zij gingen voor hun laatste applaus verder dan de gemiddelde mens: graven werden hele kunstwerken op zich.

In de graven is dan ook veel symboliek en vorm te bespeuren. Trend is dat het graf steeds meer over de overledene zelf zegt. Nesvadba noemt als voorbeeld het graf van Annie M.G. Schmidt. Haar graf bestaat uit vrolijk gekleurde steentjes met een raam in het midden. Het graf straalt haar liefde voor kinderen uit en het licht weerkaatsende raam met haar naam symboliseert de weerkaatsing van haar naam in de maatschappij.

Grenzeloze uitvaart
Nesvadba glimlacht: ,,Rondom de jaren zeventig is het individualistische idee met de gedachte ´alles moet kunnen´ een beetje doorgeslagen. De meest gekke graven werden naast elkaar geplaatst onder het motto dat ´anderen gewoon hun mond moesten houden´. Nu mag het gevoel van geen enkele familie worden gekwetst en is nog steeds vrijwel alles mogelijk, maar binnen de juiste wijk´´, aldus Nesvadba.

Maar als men een passende wijk heeft uitgekozen, is veel mogelijk. Zo was er bij de uitvaart van Annie M.G. Schmidt een optocht met spectaculaire fakkels en bij de uitvaart van een motorrijder was er een hele invasie van motoren. Nabestaanden zingen vaak samen en drinken een borrel, soms zelfs op het graf. Nesvadba: ,,Van de wet mag veel. Zolang de overledene maar niet bespot of beledigd word, vind ik het goed. Bovendien mag het graf natuurlijk geen bron van besmetting zijn, door bijvoorbeeld overledenen buiten de condoleanceruimte onafgedekt te hebben. De mensen en medewerkers moeten zich er wel prettig bij blijven voelen.´´


© www.krates.nlDood blijft de dood
Op een vrij simpel onopvallend graf vindt een bijzonder bezoek plaats. Op een bijzetbankje praat een jonge vader met een kop koffie in zijn hand tegen zijn onlangs gestorven dochtertje van amper twee jaar. Geen pracht en praal, hoge pilaren, felle kleuren of flessen champagne maar een simpel tafereel met weinig woorden die toch zoveel zeggen. De vader laat wat tranen en vraagt door zijn mobiel aan zijn vrouw of hij nog wat van haar door moet geven, terwijl hij een rode kaars aansteekt en een nieuw plantje voor het graf neerzet. De wereld bestaat even alleen uit hem en zijn dochter. Geen van de extravagante buren, die dat kunnen beletten.

En dat is nu net wat Nesvadba met zijn Zorgvlied beoogt. ,,Zodra je leeft heb je mensen die van je houden. Die plek in het hart van anderen heb je nodig om nooit echt te verdwijnen. Iemand verandert hier van stoffelijk iets naar herinnering, waarbij je alleen het lichaam zelf teruggeeft aan de natuur. Onze begraafplaats moet een huis zijn, waar je je verloren dierbare ontmoet. Een gastvrij huis zonder muren in de open lucht, waar een ieder zich even kan opladen. Een warme oase van de zielen eigenlijk.´´

 

© Tamara Wagenaar
Meer weten over Tamara Wagenaar? klik
hier

Wist u dat...

Doodeenvoudig ook een uitgebreid assortiment uitvaart artikelen heeft? Bijvoorbeeld

De laatste eer in een luchtballon

De laatste eer in een luchtballon

€ 113,45
Klantenservice Over ons FAQ Maatschappelijke betrokkenheid
  disclaimer   privacy statement   cookie instellingen   inkoopvoorwaarden   algemene voorwaarden   klantenservice  over ons  FAQ  maatschappelijke betrokkenheid