]> Doodeenvoudig - BIBLIOTHEEK | INFORMATIEREGELENUITVAART | RITUEELBEGELEIDING | TUSSENKERKENNIETS |
Winkelmand
€ 0,00
Vertrouwd en veilig betalen met iDeal

 

Een uitvaart ‘tussen kerk en niets’

 

 

© Markant: Steun bij Grensmomenten

© Markant: Steun bij Grensmomenten

Het omgaan met afscheid nemen, sterven en dood is in onze samenleving aan het veranderen. Steeds vaker zie je dat mensen zelf actief betrokken willen zijn bij de manier waarop ze afscheid van hun overledene gaan nemen. Vol overtuiging worden eigen beslissingen genomen: hoe vullen we de laatste dagen in? Op welk moment laten we anderen van onze overledene afscheid nemen? Zijn er ook ‘mooie’ doodskisten? Welke muziek vertolkt onze gevoelens van woede en verdriet? Hoe geven we uitdrukking aan onze zeer persoonlijke manier van in het leven staan, aan onze eigen levensovertuiging? Hoe geven we vorm aan een uitvaart tussen ‘kerk en niets’?

 

 

Elk jaar, zo blijkt bij navraag, zeggen zo’n 100.000 mensen meer zichzelf niet meer als lid van een kerk te beschouwen. Alleen al bij de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) vermindert het aantal ingeschreven leden met 60.000 per jaar. Deze kerkverlaters overleden niet allemaal en ze werden zeker niet allemaal opeens ongelovig. Integendeel. Er is een veelkleurige groep mensen die, soms na grote aarzeling, welbewust afscheid neemt van het traditionele christendom en zich schaart onder de zogenaamde ‘soloreligieuzen’. Ze zijn de grensgangers van het christendom, randkerkelijken, ietsisten en hoe we ze verder ook mogen noemen. Andere onderzoeken melden dat – ondanks de kerkverlating – zo’n 60% van de mensen zichzelf niettemin godsdienstig noemt.

Mensen geven in toenemende mate zelf vorm aan hun levensovertuiging, geloven  op hun eigen manier en worden daarbij vaak geïnspireerd door verschillende godsdiensten. Zij hebben één duidelijke, vastomlijnde godsdienst losgelaten en passen met hun opvattingen niet meer in de kerkelijke kaders. En de kerkelijke kaders passen niet meer bij hen! Toch vallen zij, wanneer er iemand is overleden, vaak terug op de traditionele uitvaart. Nabestaanden weten niet dat het anders kan, doen toch maar zoals het ‘hoort’ of willen een ‘nette’ uitvaart. En hebben hier vaak gemengde gevoelens over, het past hen en de overledene eigenlijk niet, maar wat moeten ze dan?

Ook veel uitvaartondernemers weten vaak niet dat er meer aan te bieden valt dan een ‘geestelijke’ of ‘niets’. Er gaapt een grote leegte tussen een uitvaart verzorgd door de kerken en het ‘niets’. In dat grote tussengebied valt heel veel te beleven en te geloven. De grote vraag is of mensen ook anders uitdrukking mógen gaan geven aan wat zij geloven dan via de voorgeschreven traditionele mis of uitvaartdienst. Het gaat hen er vaak vooral om dat zij niet meer kunnen geloven in al die grote woorden die gebruikt worden, de dogma’s waar vanuit gesproken wordt. Ze geloven wel, maar anders!

Tradities hebben hun minder mooie kanten -mensen verlaten niet voor niets de kerken -, maar ook hun mooie: we komen eruit voort en bouwen erop verder. Ik pleit voor een verder bouwen vanuit de oude vorm in een nieuwe en andere vorm: het mag en kan! Nieuwe uitvaartrituelen ontstaan vanuit en naast de traditionele.

Zou het niet mooi zijn wanneer voor mensen die zoeken naar een nieuw ritueel meer bekendheid komt over mooie, indringende en respectvolle manieren van afscheid nemen, passend bij de eigen levensovertuiging en die van de nabestaanden? Dan geeft men vorm aan een uitvaart waarin de eigen spiritualiteit wordt verbeeld, zonder dat er iets vanuit de kerk of een godsdienstige traditie wordt opgelegd of voorgeschreven.

Waar de begrafenisondernemer de praktische en organisatorische kant van de uitvaart regelt, is de vrijgevestigde geestelijk verzorger als ritueelbegeleider vooral werkzaam bij de vormgeving van het laatste afscheid. Ook als er geen kerkelijke binding meer is, zijn er rituelen of teksten te bedenken die het laatste afscheid een persoonlijke kleur en inhoud kunnen geven. De ritueelbegeleider bespreekt met familie en nabestaanden de mogelijkheden en wensen, denkt mee, en zal desgewenst zelf ook een toespraak schrijven en houden.

Een uitvaart is een ritueel an sich, een rite de passage. Dát ritueel wordt begeleid en uitgevoerd. Als het past in de situatie kan men gebruik maken van andere rituele handelingen, zoals het aansteken van een kaars. Ook kan een symbool gebruikt worden, bijvoorbeeld een schoen, verwijzend naar het vele wandelen dat de overledene tijdens haar leven deed. Welke rituelen, symbolen, gedichten, teksten en muziek gebruikt worden is heel persoonlijk en bij elke uitvaart weer verschillend. Het hangt af van wie de overledene was en van de wensen en ideeën van de familie en andere nabestaanden over de afscheidsviering.

Er wordt wel gezegd dat het vormgeven aan een uitvaart op deze manier leidt tot een ‘u vraagt en wij draaien-uitvaart’, een ‘uitvaart à la carte’, waarbij geen enkel religieus perspectief wordt geboden zoals dat in de kerkelijke tradities wel te vinden is. Het is jammer dat men dat denkt, want dat is niet zo. Ik denk dat de professionele ritueelbegeleider bij de begeleiding van het proces van afscheid nemen, heel goed levensbeschouwelijke elementen kan aanreiken met een diepe(re) waarde. Dat kunnen elementen zijn die niet direct voortkomen uit het verhaal van de overledene en nabestaanden, maar die als het ware naadloos bij hun levensovertuiging aansluiten en het geleefde leven als het ware ‘optillen’ en in het perspectief zetten van universele waarden als hoop, saamhorigheid, liefde. Dan is het geen kwestie van een ‘u vraagt en wij draaien-uitvaart’, maar wordt er recht gedaan aan de overleden mens, met respect voor hoe de nabestaanden in het leven staan.

Voor een goede rouwverwerking is het naar mijn mening noodzakelijk dat mensen ruimte krijgen voor een eigen keuze, óók in het vormgeven van de uitvaart. Zonder zich schuldig te voelen, omdat zij niet doen wat ‘hoort’. Het is goed dat deze mensen weten waar zij terecht kunnen als ze op zoek zijn naar deskundige mensen die hen kunnen begeleiden in het vorm geven van zo'n uitvaart.

Joke van Eck

 

Deze informatie wordt u aangeboden door: Markant

Wist u dat...

Doodeenvoudig ook een uitgebreid assortiment uitvaart artikelen heeft? Bijvoorbeeld

Steigerhouten uitvaartkist

Steigerhouten uitvaartkist

€ 1120,00
Klantenservice Over ons FAQ Maatschappelijke betrokkenheid
  disclaimer   privacy statement   cookie instellingen   inkoopvoorwaarden   algemene voorwaarden   klantenservice  over ons  FAQ  maatschappelijke betrokkenheid